اجرای یک بلاک‌چین مستقل همیشه با وعده کنترل همراه بوده است. معماری مستقل لایه ۱ (L1) به پروژه‌ها اجازه می‌دهد تا سرنوشت خود را رقم بزنند، قوانین اجماع را تعیین کنند، ولیدیتورهای خود را حفظ کنند و زیرساختی پیرامون کاربران خود بسازند، بدون اینکه به شبکه دیگری وابسته باشند.
اما با قدرت زیاد، مسئولیت زیاد و هزینه‌های قابل توجهی نیز به همراه دارد. بلاک‌چین‌ها برای حمایت از زیرساختی که آن‌ها را امن می‌کند، به کاربران، توسعه‌دهندگان و فعالیت اقتصادی کافی نیاز دارند. برای برخی از شبکه‌های کوچک‌تر، نگهداری یک اکوسیستم کامل دیگر از نظر اقتصادی منطقی نیست.
روندهای مهاجرت به اتریوم
Zilliqa جدیدترین پروژه‌ای است که با این واقعیت روبرو شده و هفته گذشته اعلام کرد قصد دارد از معماری L1 خود فاصله گرفته و به جای آن به یک لایه ۲ (L2) مبتنی بر اتریوم تبدیل شود. در این بیانیه آمده است: «ما می‌دانیم که وضعیت ایده‌آلی نیست. ما برای نه سال لایه ۱ خود را ساختیم و اجرا کردیم. این رویکرد موفقیت‌آمیز نبود.»
«میزان استفاده هرگز به حدی نرسید که یک زنجیره مستقل به آن نیاز دارد. تامین مالی و نقدینگی برای L1 های مستقل خشک شد. هک‌های اخیر نشان داد که تامین امنیت یک زنجیره به تنهایی چقدر هزینه دارد. داده‌ها در بلاک‌چین برای همه قابل مشاهده هستند.»
دلایل اقتصادی و فنی
Zilliqa تنها نیست. اکوسیستم بلاک‌چین Gnosis (که همیشه در کنار اتریوم بوده) نیز از طریق ابتکار منطقه اقتصادی اتریوم (EEZ) در حال انتقال Gnosis Chain به یک شبکه مبتنی بر اتریوم است. شبکه آزمایشی RollupX آن قصد دارد نشان دهد چگونه زنجیره‌های شرکت‌کننده می‌توانند از تسویه اتریوم و قابلیت ترکیب‌پذیری همزمان به عنوان رول‌آپ‌های بومی بهره‌مند شوند. همچنین بلاک‌چین Ronin با تمرکز بر بازی، در ماه مه انتقال خود را به اتریوم به عنوان یک L2 تکمیل کرد.
با کاهش علاقه به L1 های جایگزین و خشک شدن منابع مالی، آیا شاهد ادغام بیشتر و بیشتر زنجیره‌ها در اکوسیستم اتریوم خواهیم بود؟
هزینه بالای استقلال
L1 های مستقل معمولاً مجبورند چندین عملکرد اصلی را حفظ کنند، از جمله اجرا، اجماع، در دسترس بودن داده‌ها و تسویه. آن‌ها همچنین باید انگیزه‌های توکنی را که برای تامین امنیت شبکه‌های خود از طریق استیکینگ استفاده می‌شود، تامین مالی کنند.
«موضوع به سودآوری یک زنجیره برمی‌گردد. L2 ها فقط نیاز به حفظ اجرا دارند و لزوماً به توکن احتیاج ندارند، که این امر آن‌ها را به گزینه‌ای جذاب‌تر از نظر مالی و عملیاتی تبدیل می‌کند.»
بر اساس گزارش‌ها، ۱۰ پروژه بزرگ از نظر مالی پایدارتر هستند. شبکه‌های L2 کوین‌بیس و رابین‌هود به ترتیب ۴۸ میلیون و ۵۲ میلیون دلار کارمزد در ۳۶۵ روز گذشته کسب کرده‌اند و حاشیه سود آن‌ها بیش از ۹۰ درصد بوده است. هشت زنجیره بزرگ بعدی هر کدام بیش از ۱ میلیون دلار در سال درآمد داشته‌اند. با این حال، از رتبه ۱۱ به بعد، کارمزدهای سالانه مجموعاً کمتر از ۱ میلیون دلار بوده است. بنابراین، یک شبکه ممکن است فناوری جاه‌طلبانه‌ای و جامعه‌ای وفادار داشته باشد، اما این موارد لزوماً هزینه‌ها را پوشش نمی‌دهند.
جذابیت اتریوم به عنوان مرکز نقدینگی
اتریوم اغلب به دلیل واگذاری بیش از حد درآمد خود به L2 ها مورد انتقاد قرار می‌گیرد، اما دقیقاً همین موضوع آن را برای پروژه‌ها جذاب می‌کند. با این حال، صرف تبدیل شدن به یک L2 اتریوم به طور خودکار یک شبکه را سودآور نمی‌کند. پروژه‌هایی مانند Blast مجبور به تعطیلی شده‌اند.
Gnosis هدف خود را بهار ۲۰۲۷ برای تکمیل انتقال تعیین کرده است، که طی آن اجماع مستقل مبتنی بر ولیدیتور خود را به نفع تسویه اتریوم کنار خواهد گذاشت. «دو سال پیش من درباره «رول‌آپ‌های بومی» صحبت کردم که اتریوم را واقعاً گسترش می‌دهند نه اینکه زنجیره‌هایی منزوی باشند. Gnosis Chain به عنوان یک منطقه اقتصادی اتریوم راه‌اندازی مجدد خواهد شد.»
ابتکار EEZ گنوسیس با هدف امکان تعامل شبکه‌های جداگانه مبتنی بر اتریوم به صورت همزمان است، به طوری که یک قرارداد هوشمند در یک شبکه می‌تواند با شبکه‌ای دیگر تماس بگیرد و از پاسخ آن در همان تراکنش استفاده کند، بدون اینکه به فرآیند معمول پل‌زنی و انتظار متکی باشد.
این چشم‌اندازی است که برخی از حامیان اتریوم را بسیار خوش‌بین کرده است. برخی این ابتکار را «چاه سیاهی برای نقدینگی» توصیف کرده و گفته‌اند که این امر می‌تواند به شبکه‌های شرکت‌کننده اجازه دهد تا از کل ارزش قفل شده (TVL) اتریوم استفاده کنند و موقعیت آن را به عنوان یک مرکز نقدینگی تقویت کند. آیا اثرات شبکه‌ای و قابلیت همکاری فزاینده می‌تواند زنجیره‌های بیشتری را به سمت مدار اتریوم جذب کند؟
فراتر از صرفه‌جویی در هزینه
این تنها صرف صرفه‌جویی در هزینه‌های عملیاتی نیست که منطقی است. پروژه‌ها همچنین می‌توانند از یک اکوسیستم تثبیت شده از برنامه‌ها و توسعه‌دهندگان استفاده کنند به جای اینکه آن اثرات شبکه‌ای را از ابتدا بسازند.
«اجرای یک L1 مستقل به معنای حفظ امنیت آن و همچنین ساختن چیزی است که مردم بخواهند از آن استفاده کنند. اشتراک‌گذاری امنیت اتریوم به تیم فرصت بیشتری برای تمرکز بر کاربران خود می‌دهد. من نیازهای کاربری بسیار کمی را می‌بینم که نیازمند یک L1 مستقل به جای یک زنجیره مبتنی بر اتریوم باشد.»
اما خودمختاری و ادغام با اتریوم ناسازگار نیستند، زیرا زنجیره‌ها می‌توانند کنترل قوانین و عملیات خود را حفظ کنند در حالی که از اتریوم برای تسویه مشترک استفاده می‌کنند. و برای برنامه‌هایی که اطلاعات مالی حساس را پردازش می‌کنند، حفظ یک محیط خصوصی تحت کنترل خودشان می‌تواند ضروری باشد. تسویه مشترک لزوماً به معنای افشای داده‌های تراکنش محرمانه نیست.
بزرگترین مانع امروزه این است که همه L2 ها عملاً از یکدیگر و از اتریوم جدا هستند. عبور از بین آن‌ها امکان‌پذیر است، اما اصلا آسان نیست و قابلیت همکاری ضعیف است. «تجزیه و تجزیه در حال حاضر اتفاق می‌افتد.»
قابلیت همکاری بین محیط‌های خصوصی با افزایش تعداد برنامه‌هایی که به دنبال ترکیب فعالیت‌های محرمانه با دسترسی به نقدینگی بلاک‌چین عمومی هستند، اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد.
آیا هر زنجیره‌ای به اتریوم نیاز دارد؟
با این حال، همه موسسات بزرگ در حال راه‌اندازی شبکه‌های L2 نیستند، مانند کوین‌بیس و رابین‌هود، بلکه برخی دیگر همچنان انتخاب می‌کنند L1 های مستقلی را بسازند، مانند Arc سیرکل، Tempo استرایپ، یا بلاک‌چین قراردادهای دائمی اختصاصی Hyperliquid. «بنابراین، هنوز نتیجه روشنی برای بحث L1 در مقابل L2 وجود ندارد.»
